BEBEKLE İLK ENDİŞELER
 

Aylarca büyük sabırsızlık ve özlemle beklenen o müthiş gün nihayet geldi ve bebeğinizle birlikte evinizdesiniz artık.
Bebeğiniz doğmadan önce bu konuda pek çok bilgi edinmiş ya da büyüklerinizden yardım alıyor olabilirsiniz ama yine de artık üstlendiğiniz sorumluluk karşısında biraz gergin olmanız normaldir. Eşinizden ve yakınlarınızdan alacağınız desteğe, bebeğinizin varlığı ile birlikte eski günlerinize çok kısa sürede kavuşacaksınız. Size tavsiyemiz fırsat buldukça bol bol dinlenmenizdir. Bebeğiniz uyuduğunda hemen siz de uyumaya çalışın.
 

İLK ÖNERİLER
Annelere:
• Hamileliğiniz süresince vücudunuzda biriken fazla su, doğumu takip eden birkaç gün içinde atılacaktır. Bir an önce karın kaslarınızı güçlendirici egzersizlere başlamalısınız.
• Doğumdan sonra özellikle vücut temizliğinize her zamankinden daha çok dikkat etmelisiniz. (Tırnaklarınızı dipten kesmeli, göğüs ve çevresini sık sık temizlemelisiniz.)
• Doğumu takip eden 4-5 hafta içerişinde doktorunuza giderek muayenenizi yaptırın.
• Anne sütü hamile kalmanızı engeller inanışı yerine kesin önlemlerinizi almanızı öneririz. Doktorunuz ile doğum kontrol yönteminiz hakkında da konuşabilirsiniz.(Detaylı bilgi için Anne Sütü-Emzirme adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz).
• Adet görmeniz geciktiyse bunun için hemen endişelenmeyin. 18 aya kadar adet görmemeniz normaldir.
• Bebeğiniz her şeyiyle size muhtaçtır. Bebeğinizin, öncelikle kendisini güvende hissetmesi için size vereceği işaretlere dikkat edin. Sizin kokunuz, sesiniz ve varlığınız onun için en önemli başlıca ihtiyacıdır.
Bebeğiniz için ilk önerilerimiz:
• Doğumu yaptığınız hastanede yapılan tüm kontrollerin ardından, bebeğinizin topuktan alınan kanla yapılan bir testi daha olacaktır. Bu konuda hastaneden çıkmadan bilgi alın ve sonrasında bu testin sonucunu mutlaka öğrenin.
• Bebeğinizi kundaklamayın, bu kalça çıkığına neden olabilir. Bunun yerine tulum giydirebilirsiniz.
• Bebeğin göbeğini sargı bezi, tülbent ya da benzeri şeylerle sarmayın, üstünü örtmeyin, size gösterildiği biçimde sabah-akşam pansuman yapmaya devam edin, göbek düştükten sonra iki gün daha devam edin. Göbeği kuru ve temiz tutun.Bazı hastanelerde bebeği size yıkanmış olarak teslim edebilirler. Bebeğinizin banyosunu göbek düştükten sonra yapın. Göbeğin alt kısmını yıkayabilir ya da silebilirsiniz. Pudra kullanmanız önerilmez. (Detaylı bilgi için GÖBEK BAKIMI adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz.)
• Bebek çamaşırlarını yıkarken deterjan yerine sabun ya da sabun tozu kullanın. Bol bol durulayın. 1 yaşına kadar bebeğinizin giysilerini, sizin giysilerinizden ayrı yıkamanız önerilmektedir. (Detaylı bilgi için GİYİM adlı bölümü okuyabilirsiniz.)
• Bebeğinizi, ilk 6 ay boyunca ayda bir doktor kontrolüne götürün. Bebeğinizin gelişimi hakkında en önemli ipuçlarını ve yönlendirmeleri bu kontrollerde öğrenebilirsiniz.
• 2007 yılında Sağlık Bakanlığı’nın aşı takvimi değişmiştir. Lütfen bu konuyu iyi takip edin. (Detaylı bilgi için AŞILAR adlı bölümü okuyabilirsiniz)
• Bebeğinizi yanaklarından öptürmeyin.
Bebeğinize ve size sağlıklı günler dileriz.

ENDİŞELER VE MERAK EDİLENLER
Bebeğinizi tanımaya başladığınız ilk günlerde, doğal olarak bazı endişeleriniz ve meraklarınız olabilir. İşte size bunlarla ilgili bilgiler:
1. Bebeğimi nasıl tutacağım?: Bebeğiniz yaklaşık 3 aylık olana kadar, henüz boyun kasları yeterince güçlü olamadığı için başını dik tutamayacaktır. Onu kucağınıza aldığınız zaman sırtını ve başını kollarınızla destekleyin. Kollarını ve bacaklarını rahatça oynatmasına izin verin, bunlar kaslarını güçlendirmesinin yanı sıra kan dolaşımı ve metabolizmayı da olumlu yönde etkileyecektir. Bunları rahatça yapabilmesi için bebeğinizi hafif giydirmeniz, üzerini fazla örtmemeniz önerilmektedir.

2. Ne kadar emzireceğim?: Bebeğinizi her istediği zaman emzirin. Dikkat edin, bebeğiniz 4 saatten fazla aç kalmasın. Eğer bebeğiniz emerken uyuyakalıyorsa bu normaldir. Uyanık tutmak istiyorsanız, emzirirken topuğunu ve çenesinin altını gıdıklayarak bunu başarabilirsiniz. (Detaylı bilgi için ANNE SÜTÜ-EMZİRME adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz)

3. Bebeğimin altını nasıl değiştireceğim?: Bebeğiniz ilk haftalarda idrar torbalarının küçük olması nedeniyle altını sık sık ıslatır. Bu durumda bekletmemeli, altını hemen değiştirmelisiniz. Doğumu izleyen günlerde bebeğinizin bezinde yeşilimsi, siyah, yapışkan bir dışkı (mekonyum) görürseniz sakın endişelenmeyin. Bu yarı sıvı dışkı bağırsaklarda bulunan dışkıdan, bebeğinizin sindirim sisteminin beslenmeye uyum göstermeye başladığını gösteren bir geçiş dışkısıdır. Anne sütü ile beslenen bebeklerde dışkı, sarı renkli, hardalsı ve içinde süt kesikleri şeklindedir. Mamayla beslenen bebeklerde ise açık kahverengi, kokulu ve katı dışkı görülür.
Bebeğinizin altının temizliğinde, özellikle ilk 1 ay kaynamış ılıtılmış su ve pamukla silmeniz önerilmektedir. Bebeğinizin bünyesi kullanacağınız ıslak mendile alerjik olabilir. Bez seçimine gelince, günümüz gelişen teknolojisiyle, piyasada çeşit çeşit hazır bez bulunmaktadır.
Bebeğinize denemeden bez stoku yapmanız önerilmez. Çünkü, nadiren de olsa, çok iyi diye bilinen bir bez sizin bebeğinizde pişik yapabilir, başka marka denemeniz gerekebilir. Eğer bebeğinizin altı pişik olduysa; altını sık sık değiştirin, altını sildikten sonra kurulayın, ıslak bırakmayın ve doktorunuzun önereceği bir koruyucu krem kullanın, bebeğinizin altını sık sık havalandırın.

4 . Bebeğimin uykusu: Bebeğiniz; karnı tok, altı temiz ise ve yıkanmış, tertemiz giydirilmişse büyük olasılıkla günün büyük bölümünü uykuda geçirecektir (Yeni doğan bir bebek günde ortalama 14-16 saat, Dört aylık bebeklerin %90'ı gece 6-8 saat uyur). Bebeğinize gece ile gündüz arasındaki farkı öğretmek sizin elinizdedir (Gece-gündüz farkı 2. haftadan sonra başlar). Gece uyandığında bebeğinizle hiç konuşmayın. Bunun bir iş olduğunu anlayacaktır. Bazı bebekler ise görünürde hiçbir neden yok iken uzunca bir süre uyanık kalabilirler. Endişe etmeyin, bebeğiniz uyku süresine kendisi karar vermek istiyor olabilir. Karnını doyurduktan sonra onu yatırarak belli bir düzene alıştırabilirsiniz. İlerleyen aylarda, bebeğinizi gün içinde belli zaman dilimlerinde gece ise kesintisiz uykuya alıştırmanız önerilir. (Detaylı bilgi için UYKU adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz.)
Uyuma pozisyonu: Bebeğiniz için önerilen uyuma biçimi "sola ya da sağa yan yatarak"tır. Bebeğiniz sürekli sola ya da sağa dönük uyuyorsa, yatış pozisyonunu bebeğinizin başının yassılaşmasını önlemek amacıyla zaman zaman değiştirmeniz önerilir. Bebeğinizi uyurken sık sık kontrol edin, nefes almasını engelleyecek bir durum olup olmadığını inceleyin. Sırt üstü yatarken, kusma nedeniyle boğulma tehlikesiyle karşılaşılabilmektedir.

5. Bebeğim niçin çok ağlıyor?: Bütün bebekler günde ortalama iki saat ağlar. Açlık, uykusuzluk, fiziksel ağrı, altının ıslak olması, üstünün değiştirilmesi, çok soğuk ya da sıcak olması , kucaklanma isteği, kolik de ağlama nedenlerindendir. Bebeğinizin birkaç dakikadan fazla ağlamasına izin vermeyin. Önlem olarak kucaklayın, emzirin, ninni ya da hafif bir müzik dinlettirin, gezdirin, sallayın, sırtını ya da karnını ovun ve kısa bir süre için yakınlarınızdan yardım isteyiniz

6. Bebeğimin çenesi titriyor: Bebekler doğdukları andan itibaren duydukları seslere karşı duyarlıdırlar. Duydukları insan seslerinden birini seçerek, onun ritmine uygun şekilde sallanmaya çalışırlar, sesin geldiği yöne bakmaya çalışırlar. Çene titremeleri ve ani ürkmeler normaldir, endişelenmeyin.

7. Bebeğim kilo veriyor: Bebeğinizin doğumdan hemen sonra verdiği birkaç yüz gramlık kilo kaybı normaldir ve kısa sürede geri alınır. Birinci haftanın sonunda doktora götürmek ve kontrollerini yaptırmanız faydalıdır. (Detaylı bilgi için BESLENME adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz.)

8. Bebeğim sarılık: Yeni doğan bebeğinizde sarılık görülmesi normaldir (bebeklerin %25'inde görülmektedir). Doktorunuzla sürekli irtibat halinde olarak, gereken tahlillere göre önlem alabilirsiniz. En sık tavsiye edilen, bebeğinizi 2 saatte bir emzirmenizdir. İlerleyen vakalarda, bebeğinizi hastaneye yatırabilirler.

9. Bebeğim sık hapşırıyor: Bebeğinizin sık hapşırması normaldir. Bebeğiniz, burnunu ve solunum yollarını temizlemek için bunu yapmaktadır. Eğer bebeğinizin burnu tıkalıysa, doktorunuzun önereceği dozda serum fizyolojik damlatmanız, burnunun açılmasına yardımcı olacaktır.

10. Bebeğimin tırnaklarını nasıl kesmeliyim? Yeni doğan bebeklerde tırnaklar çoğunlukla yumuşaktır ve ilk birkaç ay kesilmeleri gerekmez. Daha sonra gerektiğinde büyüyen tırnak uçlarını soymak daha uygundur. Yeni doğan bebekte tırnaklar oldukça düz ya da kaşık şeklinde olabilir. Bu durum normal olup, tırnaklar üç ila dört yaşına doğru normal şeklini alırlar.
Bazen tırnak altındaki deri tırnağın ilk gelişimi sırasında yeterince düz olmayabilir. Bu durumda tırnak deriye batar ve el ya da ayak parmağının ucunda şişlik veya kızarıklık oluşabilir. Bu, tedaviye gerek kalmadan tırnak büyüdükçe zamanla geçecektir.
Bebeğinizin tırnaklarını ucu küt makaslar ya da uygun küçük tırnak makaslarıyla kesebilirsiniz. Bazı kitaplarda, yeni doğmuş bebeklerin tırnaklarının, ilk aylarda çok yumuşak olması nedeniyle dikkatle ısırarak, dişlerinizle koparabileceğiniz yazmaktadır.
Büyük bebeklerde tırnakları keserken; bebeği sırtı göğsünüze bakacak biçimde kucağınıza oturtun, parmaklarını teker teker tutarak tırnaklarını bebek makasıyla kesin. Keskin ya da sivri bir yer kalmamasına dikkat edin. Ayak tırnaklarını keserken; Bebeğinizi sırt üstü yatırın. Büyük bebekleri kucağa da alabilirsiniz. Ayağını sıkıca tutun, tekme atabilir.
Tırnaklarını düz olarak kesin, yoksa kenarları cildine batabilir. Bebeğiniz uyurken de dikkatli ve yumuşak bir biçimde kesmekte önerilebilir.

11. Bebeğimin cilt bakımı: Yeni doğan bebek ve küçük çocukların ciltleri özeldir. Doğumdan sonra bebeğin cildinin yeni ortama alışması zaman alır. Çevrede, yeni doğan bebeğin yaşamının ileri aşamalarına göre cildinin daha duyarlı olabileceği birçok faktör bulunmaktadır. Bununla beraber, bebeğin cildinin çevresel faktörlere alışabilmesini sağlamak için evde bazı basit önlemler alınabilir. (Detaylı bilgi için İLK BANYO adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz. )

12. Bebeğimin saç bakımı: Bazı bebekler fazla saçlı olarak doğarlar. Bu saçlar, tekrar yumuşak ve ince yeni saçlar çıkmadan önce ilk birkaç ay içinde dökülebilir. Bebeklerin yumuşak olan saçları, daha kuvvetli, uzun ve kalın olan yetişkin saçlarından farklıdır. Bazı bebekler çok az saçla doğarlar. Bu saçlar giderek normal büyüme düzenine döner ve ilk bir ya da ikinci yılda dökülürler. Çocuk ve küçük bebeklerin saçlarının kesilmesi gerekmez. Sırtüstü yatan ve hareket eden bebeklerin başlarında saç derisinin yatak çarşaflarına sürtündüğü yerlerde saçlarda seyrelme olabilir.
Küçük bebeklerin çoğunun saçlarını şampuan ile yıkamaya gerek yoktur. Eğer şampuan kullanılacaksa, olabildiğince az miktarda ve sıklıkta çok hafif bir şampuan kullanmak uygun olur.
Çocuklarda, saçlı derideki yağ bezlerinin çalışma bozukluğu sonucu oluşan kabuklu deri iltihabı oldukça yaygın olup, çoğu zamanla geçer. Kabuklar, baş derisine zeytinyağı ya da nemlendiriciler ile masaj yaparak çıkarılabilir. Banyodan önce bebeğin saçlarını leğene eğerek yıkayınız. Aksi takdirde bebek, küvette cildinin kurumasına neden olan şampuanlı suyun içinde oturacaktır. Bebeklerde saç rengi oldukça çeşitlilik gösterir. Bazı bebeklerin saçları doğduklarında koyudur. Bu saçlar daha sonra dökülerek yerlerine açık renkli saçlar çıkar. Tersi daha az yaygındır. Kızıl saç, saçların normal büyüme düzenine girdikleri altı ya da dokuz aya kadar belirgin olmayabilir. Ayrıca, saç rengi, bebek büyüdükçe de değişebilir. Bu bağlamda, sarışın çocukların saçları genellikle sekiz yaş civarında koyulaşır.

13. Bebeğime su vermeli miyim? Bebeğinizi anne sütü ile beslediğiniz sürece ayrıca "su" vermenize gerek yoktur. Anne sütünün %87'si zaten sudur; bırakın Bebeğiniz susadıkça, anne sütü içsin. Katı gıdalara geçişle birlikte özellikle 1 yaşına kadar kaynatılmış, ılıtılmış doğal kaynak suyu kullanmanız önerilir. (ANNE SÜTÜ)

14. Bebeğimin göğüslerinde şişlik var: Bebeğinizin göğüslerinde şişlik olabilir. Sakın bunları sıkmaya ya da boşaltmaya çalışmayın.

15. Oda Sıcaklığı ve Giyinme: Gündüz oda ısısı 20-24 oC, gece 16-18 oC olmalıdır. Birinci aydan sonra evin 20 oC 'den daha sıcak olmaması gerekir. Klima kullanılabilir ancak doğrudan bebeğe üflenmemeli ve oda ısısının 22 oC 'nin altına düşmesi engellenmelidir.
Sıcak gecelerde uyku sırasında yalnızca pike; klima çalışıyorsa battaniye ve yorgan gerekebilir. Siz sıcakta nasıl giyiniyorsanız çocuğunuzu da öyle giydirin. Hafif bol ve açık renkli giysi tercih edilmelidir.
Bir yaşına kadar bebeğinize sizin giydiğinizden bir kat daha fazla giydirin. (Detaylı Bilgi için ÇOCUK GİYİMİ adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz.)

16. Hangi sıklıkla banyo yaptırmalıyım? Doktorlar, göbek bağı düştükten sonra bebeğinizi her gün yıkamanızı önerirler. Sabun ve şampuan haftada iki defadan fazla kullanılması ise önerilmez. Bu mümkün değilse, haftada 2-3 defa yıkayabilir, diğer günler bebeğinizi süngerle ya da pamukla silebilirsiniz.
Banyo için plastik küvet ile birlikte küvet filesi kullanabilirsiniz. Küvette yıkayacaksanız, Bebeğinizin altına ve yanlarına havlu koymanız, kaymasını engelleyecektir. Banyo yaptıracağınız odanın ısısının 22-25 oC, banyo suyunun 32 oC olması önerilmektedir. (Detaylı bilgi BANYO adlı bölümümüzü okuyabilirsiniz.)

17. Göz rengi değişir mi? Bebeğinizin kalıcı göz rengi 8. ya da 9. ayda oluşur. Koyu renkler değişmez, gri ya da mavi ise aynı kalabilir, yeşile dönüşebilir ya da kahverengi olabilir.

18. Emzik: Yeni doğana emzik verilmesi, bebeğinizin bir "meme karmaşası" yaşamasına neden olabilir. Bu nedenle 4-6 hafta sonra verilmesi önerilmektedir.(Detaylı bilgi için EMZİK bölümümüzü okuyabilirsiniz)

19. Biberon: Emziremiyorsanız ya da emzirirken biberon kullanımına başladıysanız lütfen şunu unutmayın, biberondan memeye geçiş her zaman mümkündür ama biberondan memeye geçiş bir noktadan sonra neredeyse imkansızdır. (Detaylı bilgi için BİBERON bölümümüzü okuyabilirsiniz)

20. Bebeğimi kucağıma almalı mıyım? Bebeklerin gün boyunca yatakta durması denge sağlamayı öğrenmeleri açısından doğru değildir. Kucağa alışmasından korktuğunuz için, bebeğinizi tamamen yataklara terk etmeyin. Zaten belli bir yaştan sonra siz isteseniz de kucağınıza alamayacağınızı unutmayın!

21. Evdeki hayvan dostlar: Evinizde kedi ya da köpek besliyorsanız, bebeğiniz ile aynı ortamı paylaşmadan önce tüm aşı ve bakımlarının yapılmış olmasına özen gösterin. Eski dostların, bebeğe gösterilen ilgiyi kıskanma durumlarına karşı, onlara bebeğiniz eve gelmeden önce, yıkanmamış bir giysisini koklatmanız önerilir. Onların, siz olmadan bebeğin odasına girmesine izin vermeyin. Bu arada onlara da zaman ayırın. Eğer çocuğunuz için almayı düşünüyorsanız, 5-6 yaşına kadar beklemeniz önerilmektedir. (Hayvan Dostlarımız)

KAYNAKLAR:Annelerin bilgi ve deneyimlerinin yanı sıra, Hürriyet Gazetesi, konuyla ilgili İnternet sayfaları, Elizabeth Fenwick'in "Annelik ve Bebek Bakımı" adlı kitabı ve "Anne ve Çocuk Sağlığı Hemşiresi. Eczacı. Aile Doktoru. Cilt Hastalıkları Uzmanı.© 2002, Department of Dermatology, St. Vincent's Hospital Melbourne, Victoria Parade, Fitzroy, Victoria 3065 Australia." Internet sitesinin tercümesinden yararlanılarak hazırlanmıştır..